Pom-pom ve top formlu zeytin, defne, narenciye ve incir gibi Akdeniz karakterli ağaçların projede kullanımı; gövde, form ve soğuk toleransı kriterleri.
Zeytin, defne ve narenciye; bir bahçeye ya da site girişine tek başına karakter veren "soliter" ağaçlardır. Çalı grubundan farklı olarak her biri ayrı seçilir, gövdesi ve formu tek tek değerlendirilir. Doğru seçim için üç ölçüt yeterlidir: gövde, form ve bölgenin kış sıcaklığı.
Formlu zeytin (Olea europaea)
Zeytin, budamaya en iyi yanıt veren Akdeniz ağacıdır; bu sayede yıllarca şekillendirilerek pom-pom (çok toplu), tek top ya da doğal yayvan tepe formunda üretilir. Gövde kalınlığı (çevre, cm) ve gövde karakteri fiyatı ve etkiyi belirleyen asıl unsurdur: kıvrımlı, yaşlı gövdeli bir zeytin dikildiği gün olgun bir bahçe etkisi verir. Gri-gümüşi yaprak dokusu koyu yeşil çitlerle güçlü kontrast kurar. −8/−10 °C'ye kadar dayanır; Marmara ve Ege kıyılarında sorunsuzdur, iç bölgelerde korunaklı konum ister.
Defne (Laurus nobilis)
Defne hem çit hem soliter kullanılabilen, gölgeye en dayanıklı Akdeniz ağaçlarındandır. Tijli (gövdeli) top form ve koni form olarak üretilir; sürekli koyu yeşil kalır ve zeytinden daha fazla soğuk toleransı vardır. Giriş kapılarının iki yanında simetrik çift kullanım klasik bir uygulamadır.
Narenciye: limon, portakal, mandalina
Meyve veren bir ağaç, projeye başka hiçbir bitkinin veremediği bir cazibe katar. Limon, portakal ve mandalina tijli formda, ilk yıldan meyve verecek yaşta temin edilir. Narenciyenin tek kuralı kıştır: −3/−4 °C altı sürekli donlarda zarar görür. Marmara'da güney cepheli, rüzgârdan korunaklı konum ya da kışın örtü ile koruma gerekir; Akdeniz ve Ege'de açıkta kalır. Büyük saksıda yetiştirilip kışın kapalı alana alınması da yaygın bir çözümdür.
İncir ve ayva
İncir büyük yaprağı ve gri gövdesiyle "Akdeniz avlusu" etkisinin ayrılmaz parçasıdır; yaprak döker ama kış siluetiyle de güçlüdür. Ayva ilkbahar çiçeği ve sonbahar meyvesiyle dört mevsim ilgi çeker. İkisi de soğuğa zeytin ve narenciyeden çok daha dayanıklıdır.
Dikim ve ilk yıl bakımı
- Drenajı iyi toprak şarttır; ağır killi zeminde çukur tabanına kum-mıcır katmanı konur.
- Gövdeli ağaçlar ilk 2 yıl mutlaka kazıkla desteklenir; rüzgâr kök topunu oynatırsa tutma gecikir.
- Form budaması zeytinde yılda bir (geç kış), defnede yılda bir–iki kez yapılır; narenciyede yalnızca kuru ve iç dallar alınır.
- Akdeniz ağaçları kuraklığa dayanıklıdır ancak konteynerden toprağa geçişin ilk yazında düzenli sulama ister.
Formlu zeytin, defne ve narenciye üretimimizden güncel kareleri sahadan kareler bölümünde görebilirsiniz. Belirli bir gövde kalınlığı ya da form arıyorsanız fotoğraflı stok bilgisi için bize yazın.
